Yerel Yönetim Şirketlerinde Bakanlar Kurulu Kararı ile Ayrımcılık

28 Nisan 2018 tarihli Resmi Gazete’de bir Bakanlar Kurulu Kararı yayımlandı. Bu Karar ile yerel yönetim şirketleri istihdamı da “kural” altına alındı. Detayları Gazetemizin iç sayfalarında yer alan bu Karar ile tıpkı belediyelerde olduğu gibi, belediye şirket personeli giderlerinin bütçe gelirlerinin yüzde 40’nı; büyükşehirlerde ise yüzde 30’nu aşmasının önüne geçildi.

Şirket personeline güvenlik soruşturması/arşiv araştırması koşulu getirildi.

Karar’ın en önemli düzenlemelerinden birisi de işçi ücretlerine ilişkin olanıdır. İlgili KHK’ya uygun olarak personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımını doğrudan hizmet alımı olarak düzenleyen Karar, idarelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesindeki limit ve şartlar ile 62. maddesinin birinci fıkrasının e bendindeki sınırlamalara tabi olmayacağını düzenlemiştir.

Bu kapsamda yerel yönetimlerin, şirketlerine ödeme yaparken dört ölçüt belirlenmiştir: Birincisi asgari işçilik maliyeti; ikincisi asgari işçilik maliyeti üzerinden yüzde 4 sözleşme giderleri; üçüncüsü işçilikle bağlantılı ayni giderler ve dördüncü olarak asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden yüzde 7’ye kadar belirlenecek kâr. Yerel yönetimlerin bu dört kalem toplamını aşarak şirketlerine ödeme yapamayacağı kurala bağlanmıştır. İşçi ücretlerinin tespitinde asgari ücrette meydana gelen artışların dikkate alınacağı ifade edilmiştir. 

Bu Karar ile tescillenmiştir ki, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kılık değiştirerek karşımıza çıkmıştır; yeni kılığın adı yerel yönetim şirketleridir. Bu şirketlere sıkı bir güvenlik disiplinine eşlik eden sıkı bir mali disiplin getirilmiştir. Bunlarla birlikte bu şirketlerde özgür toplu sözleşme hakkını ihlal edecek düzenlemeler söz konusudur. Yerel yönetim şirketlerinin özel taşeron şirketlerin yerini aldığı bir düzen kurulmuştur

Öyle görünüyor ki, yerel yönetim şirketlerinde çalışan işçiler şimdi yine bir ikinci eşitsizlik ve ayrımla yüz yüze kalmıştır. Merkezi yönetimde kadroya geçen işçiler geçiş süreci sonrasında merkezi yönetimde yetkili sendikanın toplu sözleşmesinden yararlanabilecekken yerel yönetim şirketinde çalışan işçiler doğrudan temin bile olsa ihale düzeninin çarkıyla uğraşacaklardır. İhale sözleşmesi şartları yerel yönetim işçilerinin karşısına sürekli çıkarılacaktır.

Bir süredir çıkması beklenen belediye şirketlerine işçi alımı, koşulları ve sınırlamaları ile ilgili tebliğ 28 Nisan’da yayınlandı.

Bu tebliğ ile belediyenin personel teminini yapan şirketlerde işçi alımı, alınacak işçiler ile ilgili personel giderlerinin toplam giderlerdeki payının üst sınırı, yeni işçi alımındaki koşul ve kurallar belirlenmiş oldu.

Buna göre:

Alınacak işçilerin taşıyacağı koşullar nasıl olacak?

Tebliğde alınacak işçilere ilişkin bazı koşullar getirilmiş. Alınacak işçilerde Türk vatandaşı olması, akıl sağlığının yerinde olması, 18 yaşından büyük olması, askerlikle ilişiğinin olmaması, affa uğramış olsalar da devlet güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlardan mahkum olmamaları, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv soruşturması yapılmış olması gibi koşulları taşınması aranacaktır.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçları valilik bünyesinde veya valiliğin yetkisini devretmesi halinde mahalli idareler bünyesindeki komisyonlarda değerlendirilecek.

Mahalli idare şirketlerinde çalışacak işçilere ilişkin personel giderinin üst sınırı ne olacak?

Belediye Kanununa paralel bir düzenleme öngörülmüş. Mahalli idarelerin kendi bünyesindeki ve şirketindeki toplam personel giderleri en son gerçekleşen bütçe gelirlerinin yeniden değerlendirme oranları da hesap edilerek %40'ını aşamayacak. Bu oran büyükşehirlerde %30 olarak belirlenmiş. Ancak bu sınırlamalar uluslararası sözleşmelere, Anayasaya ve 6356 sayılı toplu pazarlık hakkına aykırıdır.

Mahalli idarelere 696 sayılı KHK gereği geçişteki ihale sözleşmelerindeki personel sayısı ölçüt olacak mı?

Evet tebliğ bunu da ölçüt saymış. 696 sayılı KHK ile geçişteki personel çalıştırmasına yönelik hizmet alım sözleşmesindeki personel sayısı üst sınır kabul edilecek ve bu sayı aşılamayacak. Bu personel sayısında ayrılmalar nedeniyle eksilmelerin yeri ancak yukarıdaki personel giderinin bütçe gelirinin %40 veya %30 luk payını aşmaması halinde tamamlanabilecek. Bu oranın aşılması halinde ancak İçişleri Bakanlığı'nın onayı ile şirketlere işçi alınabilecek

Mahalli idareler hizmet alımına karşılık şirketlerine hangi ölçütlere göre ödeme yapacak:

Tebliğ, mahalli idarelerin şirketlerine ödeme yaparken dört ölçüt belirlemiş. Birincisi asgari işçilik maliyeti, ikincisi asgari işçilik maliyeti üzerinden %4 sözleşme giderleri, üçüncüsü işçilikle bağlantılı ayni giderler ve dördüncü olarak asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kâr olarak belirlenmiş. Mahalli idareler bu dört kalem toplamını aşarak şirketlerine ödeme yapamayacak. Ancak işçi ücretlerinin tespitinde asgari ücrette meydana gelen artışlar dikkate alınır.          

Mahalli idare Şirketlerinin personel giderlerine kendi bütçesi içinde bir üst sınır getirilmiş mi?

Şirketin toplam giderleri içinde, işçilere ilişkin personel giderlerinin tutarı, yukarıda belirttiğimiz dört ölçüt çerçevesinde şirkete yapılan aylık personel ödemelerinin miktarını geçemez. Şirketin idareye sunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri dışındaki diğer faaliyetlerinde çalışan işçilere ilişkin giderler, bu tutarın tespitinde dikkate alınmayacak. Bu sınırlamalar da yukarıda değindiğimiz çerçevede toplu pazarlık hakkına aykırıdır.                     

Mahalli idareler hangi mevzuata göre kendi şirketlerinden personel hizmeti alacaklar?

Bu idareler, şirketlerinden Kamu İhale Yasasına göre doğrudan temin yoluyla hizmet alacaklar ancak bu yasadaki limitlere uymaları gerekmeyecek. Hizmet alım bedeli       hesaplamaları da ihale mevzuatına göre yapılacak. Hizmet alımı ile ilgili mahalli idare ve şirketi arasında sözleşme yapılması zorunlu tutulmuş. Mahalli idarelerin hizmet alım işlemleri İçişleri Bakanlığı tarafından izleneceği tebliğ ile hükme bağlanmış.