EMEK Araştırma Dergisi

17.07.2024

Sendikamızın Araştırma Dairesi bünyesinde yılda iki kez yayımlanan hakemli dergi Emek Araştırma’nın Haziran 2024 sayısı “Toplumcu Belediyecilik” teması ile çıktı. Emek eksenli çalışmalara yer veren dergimizin Haziran sayısında altı makale ve bir kitap tanıtım yazısı bulunuyor.

Emek Araştırma’nın yeni sayısındaki makalelerin başlıkları ve kısa içerikleri şöyledir:

Bu sayının tema makalesinde belediyecilik tartışması iletişim stratejileri üzerinden inceleniyor. “Twitter ve Belediyeler: Ankara ve İstanbul Büyükşehir Belediyelerinin Belediyecilik Yaklaşımları” başlıklı makalede Evrim Yılmaz, İstanbul ve Ankara büyükşehir belediyelerinin belediyecilik yaklaşımlarını, sosyal medya üzerinden bir modellemeye tabi tutuyor.

Bu sayımızda tema dışı yazılar oldukça kapsamlı ve zengin. “Cumhuriyet’in Kuruluşundan Günümüze Demir-Çelik: Emek Ürün-Metalarının İzini Sürmek” başlıklı ikinci makalede N. Berna Güler, Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze demir-çelik ürünlerinin işleniş formlarını, emek-sermaye ilişkileri, ulus-devletin farklılaşan rolleri ve değişim dinamikleri ekseninde inceliyor. Bu kapsamda, Cumhuriyet tarihinin belirli bir metanın tarihi üzerinden nasıl ele alınabileceği yönünde önemli bir örnek sunuyor.

“Kriz ve Yükseliş Arasında: Türkiye’de İşçi Sendikalarının Güncel Üye Sayılarının Bir Analizi” başlığını taşıyan makalede Mustafa Berkay Aydın ve Şenol Baştürk, 2013-2024 yılları arasındaki işkolu istatistikleri üzerine kapsamlı bir betimsel analiz gerçekleştiriyor. Sendikal alandaki kriz ve yükseliş ikilemine dair ayrıntılı veriler sunarak kimi ortak eğilimlerle birlikte farklılaşan dinamikleri de ortaya koyan yazarlar, işkollarının yapısal özellikleri kadar mücadelelerin politik yönünün de göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguluyorlar.

“Otomasyon ve İş-Sonrası Toplum Kuramları: Eleştirel Bir Analiz” başlıklı makalede ise M. Arif Koşar, iş-sonrası toplum kuramlarının varsayımları ve öngörüleri üzerine ayrıntılı bir tartışma gerçekleştiriyor. Söz konusu kuramlarda teknolojinin toplumsal ve sınıfsal yönünün görmezden gelindiğini vurgulayan yazar, bu nedenle teknolojik gelişmelerin işçi sınıfı ve toplum üzerindeki etkileri konusunda hatalı yargıların dolaşıma sokulduğuna dikkat çekiyor.

Servet Gün tarafından kaleme alınan beşinci makalemiz ise “Hizmet Sektöründe İstihdamın Beşeri Sermaye Teorisi Bağlamında Eleştirel Analizi (Sahadan Notlar)” başlığını taşıyor. Beşeri sermaye kuramını merkeze alan makalede yazar, beşeri sermaye ihtiyacının temellerini ve emekçi için bir gelecek sunup sunmadığını tartışmaya açıyor. Sahadan notlarla desteklenen tartışmada, beşeri sermaye kuramının başarısızlığı ve bunun nedenleri çok boyutlu bir şekilde ortaya konuyor.

Son makalemiz ise edebiyat ve emek ilişkisini merkeze alıyor. “George Orwell’in ‘Wigan İskelesi Yolu’ Adlı Yapıtı Özelinde ‘Emek’ ve ‘Edebiyat’ İlişkisinin İncelenmesi” başlıklı makalede Hasan Yüksel, George Orwell’ın en önemli eserlerinden olan Wigan İskelesi Yolu’nu işgücü piyasası, emek ve emek tarihi gibi bağlantılarla ele alıyor. Kitabın edebi üslubu ve Orwell’ın özellikleri ile emeğe dönük temaların altının çizildiği makalede yazar, söz konusu eserin emek ve edebiyat konusundaki en güçlü eserlerden biri olduğunu vurguluyor.

Kitap Eleştirisi bölümünde ise Ulaş Taştekin, Kıvanç Eliaçık’ın Ortadoğu’da İşçiler ve Sendikal Hareket adlı kitabını inceliyor. Kitabın Ortadoğu’daki işçi hareketlerini genel bir bakışla ele alması bakımından önemli olduğunu ve bu konudaki bilgi eksikliğini gidermek yönünde anlamlı bir katkı sağladığını vurgulayan Taştekin, bu bakımdan hem sendikacılara hem sosyal bilimcilere hem de sınıf mücadelesinde görev alan aktivistlere faydalı olabilecek başarılı bir çalışma olduğunun altını çiziyor.

09/01/2023

Emek Araştırma Dergisi, Aralık 2022/2 sayısı “Emeğin Görünümleri” başlığıyla yayımlandı.

Editörden:

“Gelirlerin giderek eridiği, geçim olanaklarının ise büyük ölçüde düştüğü bugünlerde Aralık sayımızın temasını “Ücret: Kuramlar, Politikalar ve Uygulamalar” olarak belirledik. Bu tema ile bir yandan ücretlerin güncel kriz durumundaki kritik rolünü vurgulamak istedik. Diğer yandan ise Türkiye’de emek araştırmaları alanı içerisinde ücret konusunun yeterince ele alınmayışına dikkat çekerek bu alandaki çalışmaları teşvik etmeyi hedefledik.

Bu sayımız “Emeğin Görünümleri” temasıyla ortaya konan ve emek çalışmalarının farklı boyutlarına eğilen beş makaleden oluşuyor:

Kendi Hesabına Çalışanlar ve Yaygın Sosyal Güvencesizlik: Türkiye’de Taşımacılık İşkolu. Nursel DURMAZ BODUR

Akademik Emek: Üniversitelerde Eğitim ve Araştırmada İstihdam Edilen Emeğin Özgünlükleri Üzerine. Muammer KETİZMEN, Ezgi Nur TÜRKOĞLU KARACAOVA, Ali Murat ÖZDEMİR

Üniversite Mezunu Gençlerde Uzun Süreli İşsizliğin Psikolojik Yansımaları: Nitel Bir Araştırma. Ahmet GÖKÇE

Süngerbob Kareşort Çizgi Filminde Sendikalaşma ve Grev Algısı Üzerine Bir Vaka Analizi Çalışması. Mehmet ÖÇAL

Sendikasız Gazeteci, Tekelci Medya ve Sermayenin Organik Aydını Ertuğrul Özkök. Hatice KIRBIYIK

Kamu kaynakları eliyle yürütülmesi beklenen sosyal hizmetler alanının son yıllarda giderek liberalize edilmesi ve sosyal hizmetlerin sosyal yardımlar lehine erozyona uğratılması yalnızca iktisadi değil, siyasal ve ideolojik sonuçlar da doğurmaktadır. Bu dönüşümün en yoğun göründüğü alan ise bakım emeği olmaktadır.

Bu sayımızda sosyal hizmetler ve bakım emeği temasını ele aldık. Bu tema içerisindeki ilk makalemiz “Etik Bir Sorun Olarak ‘Bakım Açığını’ Kapatmak: Palyatif Bir Çözüm Mü, Evrensel Bakım Mı?” başlığını taşıyor. Özge Sanem Özateş Gelmez tarafından kaleme alınan makalede günümüzde bakım hizmetlerinin yok edilişinin ortaya çıkardığı “bakım açığı” ve “bakım krizi” kavramları tartışmaya açılmakta, bakıma gereksinim duyanlar ve bakım verenler açısından bu sorunlar irdelenerek konunun toplumsal cinsiyet ve sınıfsal boyutu ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır.

“Ücretlendirilmeyen Bakım Emeğinin Dağılımında Devletin Katılımcı Rolü: Güney Kore Örneğinde Çocuk Bakımına İlişkin Politikalar” başlıklı ikinci makalede Samed Kurban, ücretsiz bakım emeğinin öznesini oluşturan kadınlara yüklenen sorumluluğun bakım ve eğitim boyutlarına Güney Kore örneği üzerinden ışık tutuyor.

“Neoliberal Birey ve Özbakım Emeği” başlığını taşıyan üçüncü makalede ise Canan Urhan, neoliberal dönemde özbakıma ilişkin faaliyetlerin büyük ölçüde sosyal politikalar ve kamusal hizmetler alanından çıkarılarak emeğin yeniden üretiminin emeğin kendisine taşere edildiğine vurgu yapıyor.

Dördüncü makalede İsa Uslu ve Ahmet Ceylan, ev hizmetleri ve göçmen emeği ilişkisini inceliyor. “İzmir’de Ev Hizmetlerinin “Yeni Portreleri”: Suriyeli Kadın Göçmenler” başlıklı makalede yazarlar, İzmir örneği üzerinden Suriyeli kadın göçmenlerin çalışma ve yaşam deneyimlerini, bakım hizmetlerindeki işlevlerini ve bunun nedenlerini inceliyor.

Bu sayımızda tema yazıları kadar tema dışı yazılar da oldukça kapsamlı ve zengin. “Türkiye’de Gelir Grupları ve Hanehalkı Yapısı Çerçevesinde Maddi Yoksunluk” başlıklı makalesinde Rabihan Yüksel Arabacı, gelir düzeyi ve maddi yoksunluk arasındaki ilişkiyi tartışmaya açarak Türkiye’de hane- halkı yapılarına göre maddi yoksunluğun nasıl dağıldığını inceliyor.

“Emek Gelirlerinde Asgari Geçim İndiriminin Etkinliği Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz” başlıklı çalışmasında Özgür Kızıltopak, asgari geçim indirimi uygulamasına ışık tutarak bu uygulamanın etkinliğini ülke örnekleri üzerinden karşılaştırmalı şekilde ele alıyor.

“Türkiye’de İtfaiye Hizmetinin Anatomisi: Envanter Çalışmasından Notlar” başlıklı makale ise Sonay Bayramoğlu Özuğurlu, Melih Çelik, Asmin Kavas Bilgiç ve Hilal Kara’nın imzasını taşıyor. İtfaiye envanter çalışmasının betimsel analizinin sunulduğu makalede yazarlar, itfaiye hizmetlerini altyapı, işgücü ve hizmet üretim süreci boyutlarında mercek altına alıyorlar.

Bu sayının son makalesi “Güvencesizlik Kıskacında Kafe-Bar Çalışanlarının Covid-19 Pandemi Deneyimleri:” Kadıköy Örneği başlığını taşıyor. Derya İnce tarafından kaleme alınan makalede güvencesiz çalışmanın en yoğun gözlendiği kafe-bar sektöründe çalışanların pandemi sürecindeki deneyimleri inceleniyor, iş ve gelir kayıpları güvencesizlik bağlamında tartışılıyor.

10/01/2022

Nezaket ve Murat Özveri’nin sevgili kızları Ceren Özveri’nin anısına hazırlanan Gençlik, Emek ve Gelecek temalı bu sayı; gençlik, emek ve gelecek ilişkisini değerlendiren makale ve forum yazısının yanı sıra tema dışı katkılarla da oluştu.

Gençlik, emek ve gelecek temasındaki araştırma makalelerinin ilki Genç İşsizliği ile Mücadelede Aktif İstihdam Politikalarının Rolü: İŞKUR Mesleki Eğitim Kursları Örneği ile yazar Merve Kayaduvar tarafından kaleme alındı. İkinci makale Gençlik ve Dijital Okuryazarlık: İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma Şafak Etike tarafından kaleme alındı.

Tema yazıları kadar tema dışı yazılarında yer aldığı bu sayıda ilki Aziz Çelik, Deniz Beyazbulut ve Zeynep Kandaz tarafından kaleme alınan makale Türkiye’de ve Dünyada Alternatif İşsizlik Hesaplamaları: Geniş Tanımlı İşsizlik ve Âtıl İşgücü adıyla sizlere sesleniyor.

Tolgahan Aydıner tarafından kaleme alınan makale Denizli/Avdan Termik Santral Projesi’nin İptali: Müşterekler Siyasetinin Öğrettikleri başlığını taşıyor.

Bir diğer makalede Cansu Alaçam Kamiloğlu’na ait; Sınıf, Direniş ve İletişim: 2015 Metal Direnişi Örneği ile dergide yer alıyor.

Abdülkadir Yüksel tarafından kaleme alınan diğer makale ise Kamu İstihdam Yaratma Olgusu Olarak Toplum Yararına Program: Aktif İstihdam Politikası mı Emek Sömürüsü mü? başlığını taşıyor.

Ombudsmanlık ve Emeklilik Hakkı: Uyulmayan Tavsiye Kararları Odağında Bir Değerlendirme başlıklı makale Hicran Atatanır tarafından kaleme alındı.

Forum bölümünde değerli bir avukata, çok değerli bir işçi sınıfı dostuna, emek dergiciliğinin uzun soluklu yayın yönetmenine ve her şeyden önce örnek bir babaya, Murat Özveri’ye yer veriliyor. Murat Özveri gençlik üzerine düşündüklerini, sorguladıklarını ve irdelediklerini okuyucularla paylaşıyor.

9/07/2021

EMEK Araştırma Dergisi’nin ”Teknoloji, Emek, Toplum” temalı Haziran 2021/1 sayısı çıktı.

Derginin diğer sayılarına www.emekarastirma.org adresi üzerinden de ulaşabilirsiniz.

03/01/2020

EMEK Araştırma Dergisi Aralık 2019/2 sayısını PDF formatında görüntülemek ve indirmek için tıklayın.

EMEK Araştırma Dergisi Haziran 2019/1 sayısı için tıklayınız.

15/01/2019

EMEK Araştırma Dergisi Aralık 2018/2 sayısı için tıklayınız.

EMEK Araştırma Dergisi Haziran 2018/1 sayısı için tıklayınız

26/12/2016

EMEK Araştırma Dergisi Aralık 2016 için tıklayınız…

Bakanlar Kurulu’nun 22 Nisan 2006 tarihinde Resmi Gazete’de yayımladığı norm kadro kararı, belediye hizmetlerinde çalışan işçiler için ağır bir sömürü döneminin başladığını göstermektedir.
Karar’da “hizmet satın alma” ya da taşeronlaştırma varolan hukuka da aykırı olarak zorunlu bir uygulamaya dönüştürülmüştür.

Sendikamız ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Gelişme, Toplum Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin (GETA) işbirliğiyle yürütülen “Belediye İstihdam Araştırması” Bakanlar Kurulu’nun bu kararından önce gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın amacı belediye istihdamının biçim ve özelliklerini ortaya koymak; belediye hizmetlerindeki istihdam biçimlerinin belediye işçilerinin sendikal haklar, çalışma koşulları, ücretler ve işçi sağlığı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktı. Bu araştırma Genel-İş yayını olarak yayımlanarak örgütümüzün, sendikaların, ilgili akademisyenlerin kullanımına sunulmuştur.

Yerel yönetimlerle ilgili yasalarda geçtiğimiz dönemde köklü değişiklikler yapılmıştır. Özellikle belediyelerde yönetim, personel ve hizmete ilişkin köklü bir yaklaşım değişikliği söz konusudur. Yeni yaklaşımın temelinde neo-liberal ideolojinin kamu yönetimi ve kamu hizmetlerine ilişkin tezlerini rahatlıkla görüyoruz.

Bu sayımızda yer verdiğimiz stratejik planlama ve performans yönetimi ile belediye hizmetlerinin üçüncü kişilere gördürülmesi konularını işleyen yazılar bu açıdan önemlidir.

Neo-liberal yaklaşımın belediye hizmetleri ve belediye idaresine ilişkin yaklaşımları bundan sonraki sayılarımızda da temel ilgi odağımız olacaktır.

Ülkemiz derin ve toplumsal etkileri giderek yoğunlaşan bir kriz sürecinden geçmiştir. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası (DB) eşliğinde şekillenen iktisat politikaları toplumsal yapının bütününde dönüştürücü etkiler yaratmaktadır. Özelleştirmeler ve kamusal denetimin daraltılması politikaları ile sürdürülen bu dönüşümlerin toplumsal maliyetleri artan işsizlik ve yoksulluk olarak karşımızda durmaktadır.
Cumhuriyet tarihinin 80 yılı aşkın gelişimi içinde emekçi sınıflar emperyalizme ve Türkiye toplumunun egemen sınıflarına karşı belli kazanımlar elde etmişlerdir. Uluslararası ve yerel sermayenin günümüzde IMF ve DB güdümünde uyguladıkları program, emekçi sınıfların tüm geçmiş edinimlerini adım adım veya belli konjonktürlerde hızla tasfiye etmeyi amaçlamaktadır.