Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31), bugün Antalya’da başlıyor. İklim değişikliğiyle mücadele ve küresel iklim politikalarının belirlenmesi açısından büyük önem taşıyan konferans, 1OO’den fazla ülke ve Avrupa Birliği’nin katılımıyla 12 gün boyunca dünyanın gündeminde olacak. Ancak COP31’de yapılacak tartışmaların, alınacak kararların ve açıklanacak hedeflerin ötesinde yanıtlanması gereken temel bir soru var: İklim krizinin sorumlusu kim, bedelini kim ödüyor?

2014-2050 yılları arasında, dünyada her 10 kişiden 1’inin iklim krizi nedeniyle yaşadığı yerden ayrılmak zorunda kalacağı tahmin ediliyor ve birileri kendine güvenli sığınaklar satın alıyorken, iklim krizine en fazla neden olanlar kendilerini koruyorken geride kalanların güvenli bir yaşam hakkını kim koruyacak?

Bu düzenin bedelini neden biz ödüyoruz?

İklim krizi artık geleceğe ilişkin bir öngörü, uzak bir çevre sorunu ya da yalnızca bilim insanlarının tartıştığı bir başlık değil. Bugün yaşamın bütün alanlarını etkileyen; çalışma koşullarını, işçi sağlığını, gelir dağılımını, barınma ve beslenme olanaklarını doğrudan tehdit eden çok boyutlu bir toplumsal sorunla karşı karşıyayız. Dünyanın dört bir yanında artan sıcaklıklar, kuraklık, orman yangınları, seller, aşırı hava olayları ve ekolojik yıkım milyonlarca insanın yaşamını değiştiriyor. Ancak bu değişimin sonuçları toplumun bütün kesimlerini eşit biçimde etkilemiyor. İklim krizine en fazla neden olanlar ile bu krizin bedelini en ağır biçimde ödeyenler aynı insanlar değil.

Oxfam’ın Ekim 2026’da yayımladığı Disaster Divide (Afet Uçurumu) araştırması bu eşitsizliği çarpıcı biçimde ortaya koyuyor. Dünyanın en zengin yüzde 0,1’lik kesiminin karbon emisyonlarının, en yoksul 3,5 milyar insanın toplam emisyonlarından fazla olduğunu gösteren araştırma, iklim krizinin aynı zamanda bir eşitsizlik ve adaletsizlik krizi olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik en zengin kesimler iklim felaketlerinden kendilerini koruyabilecek ekonomik olanaklara sahipken düşük gelirli topluluklar evlerini, geçim kaynaklarını ve yaşam alanlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Oxfam’ın Afet Eşitsizliği Raporu, aşırı zenginlerin hem iklim krizini körükleyen sektörlerden hem de afet sonrası yeniden inşa çalışmalarından kazanç sağladığını ortaya koyuyor. Birileri servetini büyütürken milyonlarca insan evini, geçim kaynaklarını, geleceğini kaybediyor. Türkiye’de ise yaklaşık 21 milyon insan yaşamı boyunca en az bir kez iklim kriziyle bağlantılı tehlikelerle karşı karşıya kalıyor.

Bu nedenle iklim krizini yalnızca karbon salımını azaltma hedefleriyle ele almak yeterli değildir. Asıl mesele, bu krize neden olan ekonomik düzeni, sınıfsal eşitsizlikleri ve adaletsiz kaynak dağılımını da tartışmaktır.

İklim krizi en başta belediye işçilerinin çalışma sorunudur

Artan sıcaklıklar, özellikle açık havada ve fiziksel güç gerektiren işlerde çalışan milyonlarca emekçi için ciddi bir iş sağlığı ve güvenliği tehdidi oluşturuyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 2024 yılında yayımladığı raporunda dünya genelinde 2,4 milyardan fazla işçinin aşırı sıcaklara maruz kaldığını ve bu durumun milyonlarcasının sağlığını tehdit ettiğini ortaya koyuyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Dünya Meteoroloji Örgütünün (WMO) 2025 yılında yayımladığı ortak araştırmaya göre sıcaklıkların yükselmesi; sıcak çarpması, sıvı kaybı, böbrek işlevlerinde bozulma ve nörolojik rahatsızlıklar gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor. Araştırma, sıcaklık stresinin yalnızca işçilerin sağlığını değil, çalışma kapasitelerini ve ekonomik güvencelerini de etkilediğine dikkat çekiyor. Lancet Countdown’ın 2026 verileri de bu tablonun boyutlarını gösteriyor: 2025 yılında aşırı sıcaklar nedeniyle dünya genelinde 573 milyar potansiyel çalışma saati kaybedildi. Bu kayıp, yalnızca üretkenlik meselesi değil; işçilerin gelirleri, sağlıkları ve geçim koşulları açısından da önemli sonuçlar doğuruyor.

Peki, bütün bu gelişmeler belediye işçilerini nasıl etkiliyor?

Belediye işçileri, iklim krizinin sonuçlarıyla en doğrudan karşılaşan emekçiler arasında yer alıyor. Temizlik işçileri, yaz aylarında asfaltın ve betonun ortasında, yüksek sıcaklıklar altında çalışıyor. Park ve bahçe işçileri, güneşin altında ağır fiziksel işler yapıyor. Yol, altyapı, bakım ve onarım işçileri aşırı sıcakların yanı sıra fırtına, sel ve diğer olağanüstü hava koşullarında görevlerini sürdürmek zorunda kalıyor. Atık toplama ve ayrıştırma işlerindeki işçiler ise sıcaklık, hava kirliliği ve biyolojik risklerin bir arada bulunduğu koşullarda çalışıyor.

İklim krizinin etkileri yalnızca sıcak hava dalgalarıyla da sınırlı değil. Şiddetli yağışlar ve seller altyapı sistemlerini zorlarken, yangınlar ve afetler belediye işçilerinin çalışma yükünü artırıyor. Su kaynaklarının azalması, kuraklık ve kentlerdeki sıcaklık artışı belediye hizmetlerinin niteliğini ve işin örgütlenme biçimini de değiştiriyor. Afet anlarında kentin yeniden işler hâle gelmesi için en fazla çalışanlar yine bu hizmetleri üreten işçiler oluyor.

Üstelik belediye işçileri çoğu zaman bu koşullarda çalışmaya devam etmek zorunda kalıyor. İşin yetiştirilmesi, hizmetin aksatılmaması ve personel yetersizliği gibi gerekçeler, işçilerin sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarının geri plana itilmesine neden olabiliyor. Oysa iklim koşullarının ağırlaştığı dönemlerde çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi, yeterli dinlenme aralarının verilmesi, temiz içme suyuna ve gölgelik alanlara erişim sağlanması, uygun koruyucu donanımların temin edilmesi birer tercih değil, işverenlerin sorumluluğudur.

İklim kriziyle mücadele, iş sağlığı ve güvenliği politikalarının da yeniden ele alınmasını gerektiriyor. Sıcaklık risklerine karşı önceden hazırlanmış eylem planları, işin ve çalışma saatlerinin hava koşullarına göre düzenlenmesi, sağlık gözetimi, eğitim ve risk değerlendirmeleri çalışma yaşamının ayrılmaz parçası olmalıdır. Bu süreçlerde işçilerin ve sendikaların karar alma mekanizmalarına katılımı sağlanmalıdır.

İklim adaleti, emek adaleti olmadan sağlanamaz.

Bugün COP31 kapsamında yürütülecek tartışmaların merkezinde de bu gerçek bulunmalıdır. İklim kriziyle mücadele, yalnızca devletlerin karbon azaltım hedefleri açıklamasıyla, şirketlerin çevreci yatırımlar yapacağını duyurmasıyla ya da yeni teknolojilerin geliştirilmesiyle başarıya ulaşamaz.

İklim politikalarının kimler tarafından finanse edileceği, dönüşümün maliyetini kimlerin üstleneceği ve ortaya çıkacak yeni ekonomik düzenin işçilerin haklarını nasıl güvence altına alacağı temel sorulardır. Yeşil dönüşüm adı altında yeni güvencesizliklerin yaratılmasına, kamusal hizmetlerin özelleştirilmesine, işçilerin işlerini ve haklarını kaybetmesine izin verilemez. Fosil yakıtlardan çıkış ve düşük karbonlu bir ekonomiye geçiş, işçi haklarını koruyan, sosyal güvenceyi güçlendiren, yeni istihdam olanakları yaratan ve karar süreçlerine işçileri dahil eden adil bir dönüşüm anlayışıyla gerçekleştirilmelidir.

Belediyeler Ne Yapmalı?

Belediyeler de bu mücadelenin önemli bir parçasıdır. Kentlerin iklim krizine karşı dirençli hâle getirilmesi; yeşil alanların korunması, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı, atık yönetiminin iyileştirilmesi, toplu ulaşımın güçlendirilmesi ve afetlere hazırlık gibi kamusal politikalarla mümkündür. Ancak bu hizmetlerin yeterli işçi, kaynak ve güvenceli istihdam olmadan sürdürülebilmesi mümkün değildir. Belediye işçilerinin çalışma koşullarını, sağlığını ve güvenliğini gözetmeyen hiçbir iklim politikası adil olamaz. Kentleri iklim krizine karşı korumak için işçileri korumak, kamusal hizmetleri güçlendirmek ve yerel yönetimlerin sorumluluklarını kamu yararı doğrultusunda yerine getirmesini sağlamak zorundayız.

DİSK/Genel-İş olarak biliyoruz ki emek mücadelesi, yalnızca ücretlerin ve çalışma koşullarının iyileştirilmesiyle sınırlı değildir. Emeğin, yaşamın ve doğanın korunması da sendikal mücadelenin ayrılmaz bir parçasıdır. İklim krizine karşı mücadele ederken işçilerin sağlığını, yaşam hakkını ve çalışma koşullarını görmezden gelemeyiz. Kentleri ayakta tutanların sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan bir kent politikası sürdürülebilir değildir. COP31’de konuşulması gereken yalnızca gezegenin geleceği değil, bu gezegende yaşayan milyarlarca insanın nasıl yaşayacağı ve çalışacağıdır. İklim krizinin sorumlusu olmayan emekçiler, bu krizin bedelini ödemek zorunda değildir. Doğayı korumak, emeği korumaktan; iklim adaleti ise toplumsal adaletten ayrı düşünülemez. İklim için adalet, emek için adalet!