Arabulucuya Uğramadan Dava Yasak

20/10/2017

Daha önce haber vermiştik artık arabuluculuk yasalaştı. İşçiler, işverene karşı haklarını ararken mutlaka arabulucuya gitmek zorunda kalacak. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Yasası Meclisten geçti. 12 Ekim’de kabul edildi.

Hangi davalarda arabulucuya gidilmek zorunluluğu var?

İş kazası, meslek hastalığından kaynaklanan maddi, manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hariç ARTIK HERBİR DAVADA ARABULUCUYA BAŞVURMAK ZORUNLUDUR.

Arabulucuya nasıl başvurulur?

Hak aramak zorunda kalan işçi, işverenin veya işyerinin bulunduğu yerdeki adliyede görevlendirilmiş “arabuluculuk bürosuna”; yoksa görevlendirilmiş sulh mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne başvuracak, arabulucu atanmasını isteyecek.

Bu bürolar, ellerindeki listeden bir arabulucuyu görevlendirecek. İşçi ve işveren listeden üzerinde anlaştıkları bir arabulucuyu da seçebilirler. Başvuruyu yapan işçi, elindeki işverenin tüm iletişim bilgilerini de bu büroya verecek. Başvuruya dair yasada özel bir şekil öngörülmemiştir. Çıkarılacak yönetmelikle bu başvurunun bir dilekçe veya form şeklinde belirlenmesi beklenmektedir.

Arabulucu başvuru sonrasında hangi işleri yapacak?

Başvuruyu alan arabulucu, tarafları ilk toplantıya davet edecek. Görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde başvuruyu sonuçlandırmak zorundadır. Bu süre zorunlu hallerde en fazla 1 hafta uzatılabilir. Taraflar toplantıya katılmazlarsa veya toplantılarda uzlaşı sağlanamazsa arabulucu, süreci sonlandırır ve durumu tutanak altına alır. Anlaşma gerçekleşirse bu durum da arabulucu tarafından tutanak altına alınır.

Arabulucunun düzenlediği ilk toplantıya katılmamanın yaptırımı var mıdır?

Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf daha sonra açılacak dava aşamasında kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmez. İki taraf ta katılmamışlarsa davadaki tarafların yaptığı yargılama gideri üzerlerine kalacaktır.

Arabulucular için ücret ödeyecek miyiz?

Evet ödeyeceğiz. Çünkü bir anlamda yargı özelleştirmesi söz konusudur. Sendikamız da en çok bu nedenle bu düzenlemeye karşı çıkmıştır.

Uyuşmazlık arabuluculuk aşamasında anlaşma ile sonuçlanırsa ve taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa arabulucu ücretini eşit bir biçimde üstlenecekler. Bu ücret yayınlanmış resmi tarife ile belirlenmiş dava konusu tutarın belli bir yüzdesi şeklinde olacaktır (örneğin 30.000 TL’ye kadar alacağın %6’sı gibi).

Anlaşma sağlandığı takdirde  işe iade davalarında arabulucu, işçiye işe başlatılmaması hâlinde ödenecek tazminat miktarı ile çalıştırılmadığı süre için ödenecek ücret toplamı üzerinden tarifedeki yüzde oranında ücret alacak.

Taraflar toplantıya gelmemişlerse; arabulucu taraflara ulaşamamışsa; taraflar toplantıya katılmış anlaşamamış ve toplantı iki saatten az sürmüş ise arabulucu ücretini Adalet Bakanlığı ödeyecek.

Taşeron işçilerin işe iade davaları için özel bir düzenleme yapılmış mı?

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı hâlinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve iradelerinin birbirine uygun olması aranacak.

Arabulucu aşamasında zamanaşımı süreleri işleyecek mi?

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı duracak ve hak düşürücü süre işlemeyecek.

Arabulucu aşamasında avukatlarınız görev yapacak mı?

Evet yapacak. Bu nedenle arabulucudaki görüşmelere Sendikamızın görevlendirdiği avukatlarla gidilmesi üyelerimizin yararına olacaktır.

İşe iade taleplerinde arabuluculuk nasıl işleyecek?

Konuyla ilgili İş Yasasında değişiklik yapıldı. İş akdinin fesih tarihinden itibaren 1 aylık sürede arabulucuya başvurmak zorunlu hale geldi. Taraflar işe iade ile ilgili arabulucu aşamasında anlaşamazlar ise işçi, son tutanağın düzenleme tarihinden itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilecek. Bu iki süre de hak düşürücü süre olduğundan ve telafisi olmadığından bu sürelere mutlak olarak dikkat edilmelidir.

İşe iadelerde arabuluculuk aşamasında varılacak anlaşmada hangi konularda mutabakat zorunludur?

İşe iadelerde arabuluculuk aşamasında anlaşma şu konuları içermelidir:

İşe başlatma konusunda anlaşma halinde; işe başlama tarihi, boşta geçen süreye ilişkin ücret ve diğer işçilik hakları,

İşe başlatmama halinde ise ödenecek (4-8 aylık ücret tutarındaki) tazminat tutarının belirlenmesi zorunlu tutulmuştur.

Zamanaşımı süreleri kısalıyor mu?

Evet özellikle kıdem, ihbar, kötüniyet, eşit işlem borcundan doğan tazminatlarında 10 yıllık zamanaşımı süreleri 5 yıla iniyor. Yıllık izin ücreti ve tazminatlar için bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan zamanaşımı süreleri, değişiklikten önceki hükümlere tabi olmaya devam edecek, ancak, zamanaşımı süresinin henüz dolmamış kısmı 5 yıldan uzun ise, 5 yılın geçmesiyle zamanaşımı süresi dolmuş olacak. Alacakları olan işçiler bu süreye dikkat etmelidir.

Hangi davalarda temyiz yolu kapanıyor?

İşe iade davaları, temsilci ve işyerinde çalışmakta olan sendika yöneticilerinin işe iade davaları, işçiye verilen disiplin cezalarının iptali davaları, toplu sözleşme yapılması bakımından işletmenin kapsamına ilişkin davalar, toplu sözleşme yorum davaları, grev veya lokavtın yasa dışı olduğuna ilişkin tespit davalarında bölge adliye mahkemeleri son itiraz mercii olacak, Yargıtay nezdinde temyiz yoluna gidilemeyecek.

Yasanın uygulaması ne zaman başlayacak?

Yasanın arabuluculukla ilgili hükümleri 1 Ocak 2018 tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinde uygulamaya girecektir. Halen açılmış davalar etkilenmeyecek, görülmesine devam edilecektir. Temyiz konusunda ise mahkemelerin davada verdiği karar tarihinde yürürlükte bulunan düzenleme esas alınacaktır.