DİSK-AR İnsanca Yaşanabilir Asgari Ücret Taleplerini Ortaya Koydu

07/12/2020

Konfederasyonumuz DİSK’in Araştırma Merkezi DİSK-AR’ın hazırlamış olduğu “Salgın Günlerinde Asgari Ücret Gerçeği” raporu ve DİSK’in asgari ücret görüşmeleri sürecindeki mücadele programı 7 Aralık 2020’de TMMOB Mimarlar Odası Büyükkent Şubesinde yapılan basın toplantısı ile açıklandı.

DİSK Yönetim Kurulu tarafından açıklanan DİSK-AR’ın “Salgın Günlerinde Asgari Ücret Gerçeği Araştırması”: 2021 asgari ücreti net 3.800 TL olmalıdır.

Yapılan açıklamanın tam metni şöyle: 

SALGIN DÖNEMİNDE MİLYONLAR ASGARİ ÜCRETTEN MAHRUM, MİLYONLAR ASGARİ ÜCRETE MAHKUM!

2021 asgari ücretinin belirlenme süreci, ekonomik kriz ve Covid-19 salgınının yarattığı ağır sosyal ve ekonomik tahribat altında başlıyor. Kriz ve salgın emekçi sınıfların gelirlerini ve alım güçlerini düşürdü, emekçi sınıfları yoksullaştırdı. Salgın ve ekonomik krizin yarattığı yoksullaşmaya karşı asgari ücretin insanca yaşayacak bir düzeye yükseltilmesi yaşamsal önem taşıyor.

Asgari ücret tespit süreci Türkiye’nin en büyük ücret pazarlığıdır. Asgari ücret işçi sınıfının sınırlı bir kesimini değil neredeyse tamamını ilgilendiriyor. 10 milyon civarında işçi asgari ücret altında veya asgari ücrete yakın bir ücretle çalışıyor. Ayrıca, asgari ücretin artışı, genel ücret artışlarını da etkiliyor. Bu nedenle, asgari ücret sadece asgari ücret civarında ücret alanları değil, bütün ücretli çalışanları ilgilendiren çok önemli bir gösterge. Asgari ücret aileleriyle birlikte on milyonlarca yurttaşın meselesi olarak çalışma hayatının en temel konularından biridir.

Öte yandan sosyal güvenlik primlerinin alt ve üst sınırı asgari ücrete bağlı olarak belirleniyor. İşsizlik ödeneklerinden, emekli aylıklarına kadar pek çok ödeme asgari ücret düzeyinden etkileniyor. Özellikle salgın döneminde büyük önem taşıyan kısa çalışma ödeneği de asgari ücrete oranla hesaplanıyor.

Bilindiği gibi asgari ücret ülkemizde giderek ortalama ücrete dönüşmüştür. Bu nedenle asgari ücret salgının yarattığı kayıplara ve ekonomik krize karşı çalışanları korumanın en önemli aracıdır.

Pandemi sürecinde işçilerin yaşadığı gelir kaybı gelir dağılımını daha da bozmuştur. TÜİK’in 2020 yılı 3. Çeyrek GSYH verilerine göre işgücü ödemelerinin katma değer içindeki oranı yüzde 32,9’dan yüzde 29,9’a gerilerken sermaye gelirleri yüzde 50,5’ten yüzde 55,3’e yükseldi. Yani çarklar dönerken milyonlar yoksullaştı, bir avuç sermaye sahibi ise karlarını katladı. Asgari ücret gelir dağılımındaki bu eşitsizliği gidermenin de en etkili aracıdır.

Ancak Türkiye’de asgari ücretin tespitinde uluslararası standartlar; BM, ILO ve Avrupa Konseyi standartları dikkate alınmıyor. Asgari ücret tespitinde işçinin ailesi dikkate alınmıyor. DİSK asgari ücretin evrensel kabul görmüş kurallara ve ilkelere göre hesaplanmasını istiyor.

Ülkemizde asgari ücret, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından saptanıyor. Karar oyçokluğu ile alınıyor ve kesin nitelik taşıyor. Asgari ücret tespit süreci Türkiye’nin en büyük ücret pazarlığı olmasına karşın bu pazarlıkta işçilerin ve sendikaların elinde grev hakkı yok. Ancak asgari ücret tespit sürecini bir toplu pazarlığa çevirmek, milyonların meselesi yapmak ve çalışanları insanca bir asgari ücret talebi etrafında harekete geçirmek mümkündür.

Asgari ücret mücadelemiz, toplumsal, hukuksal ve bilimsel boyutları olan çok yönlü bir süreçtir. Bu çerçevede DİSK olarak yıllardır asgari ücret talebinin sosyal ve ekonomik temellerini bilimsel gerekçeleriyle birlikte bir araştırma raporu hazırlayarak kamuoyuna sunuyoruz. Bu kapsamda DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR) tarafından hazırlanan Salgın Günlerinde Asgari Ücret Gerçeği Araştırması’nı sizlerle bugün paylaşıyoruz. Bu araştırma karşılaştırmalı olarak dünya ve Türkiye’de asgari ücret uygulamalarını ele almakta ve 2021 asgari ücret talebimizin temel gerekçelerini ortaya koymaktadır. Raporumuzda geniş bir biçimde ifade ettiğimiz asgari ücret gerçeğine dair temel bulgularımız şunlardır:

  • Türkiye asgari ücretliler toplumu haline geliyor:

Asgari ücret milyonların meselesidir. Türkiye’de milyonlarca işçi asgari ücrete mahkûm iken milyonlarca işçi ise yasa dışı bir biçimde asgari ücretten mahrumdur. Asgari ücret azami sayıda işçiyi ilgilendiriyor. Asgari ücret giderek ortalama ücret haline geliyor, ortalama ücret asgari ücret düzeyine düşüyor.

  • Asgari ücretin altında çalışan milyonlarca işçi var:

3,3 milyon işçi (bütün ücretli çalışanların yüzde 17’si) asgari ücretin altında bir ücretle çalışıyor. Asgari ücretin yarısından daha az ücretle çalışan işçi sayısı 1 milyona yakın. Asgari ücret ve altında bir ücretle yaşamını sürdürmek zorunda olan işçilerin sayısı 7,5 milyon (bütün ücretli çalışanların yüzde 38,3’ü) civarındadır.

  • Asgari ücret civarında çalışan 10 milyon işçi var:

Asgari ücretin yüzde 20 fazlası ve altında ücret alan işçilerin sayısı 9,7 milyondur. Bütün ücretli çalışanların yüzde 50’ye yakını bu kapsamdadır. Tüm ücretli çalışanların yüzde 64’ü ise (12,5 milyon işçi) asgari ücretin altı ile asgari ücretin bir buçuk katı arasında bir ücret elde ediyor.

  • Salgın ücretleri düşürdü ve asgari ücret civarında çalışan işçi sayısını artırdı:

Covid-19 salgınıyla birlikte ücretlerde önemli kayıplar yaşandı ve asgari ücret altında gelir elde edenlerin sayısı arttı. 1.168 TL ödenekle zorunlu ücretsiz izne çıkarılanlar asgari ücretin yarısı kadar bir gelirle yaşamaya zorlanıyor. Salgınla birlikte kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz izin ödeneğiyle asgari ücretin altına mahkûm edilenler ile işini kaybeden kayıtsız işçiler göz önüne alındığında asgari ücretin altında gelirle yaşamak zorunda olanların sayısının daha da arttığını söylemek mümkün.

  • Özel sektörde durum daha da vahim:

Özel sektör işçilerinin yüzde 21,7’si asgari ücretin altında ücret alıyor. Özel sektörde asgari ücret ve altında ücretle çalışanların oranı yüzde 49 ve asgari ücret civarında çalışanların oranı yüzde 62’dir. 9,5 milyona yakın özel sektör işçisi asgari ücretin yüzde 20’si ve altında ücretlerle çalışıyor.

  • Kadınlar asgari ücrette daha derin bir ayrımcılıkla yüz yüze:

Asgari ücrete erişemeyenlerin oranı genelde yüzde 17 iken kadınlarda bu oran yüzde 25’i aşıyor. Asgari ücret düzeyinde ve daha düşük ücret alanların oranı genelde yüzde 38 iken, kadınlarda yüzde 49’a yükseliyor. Kadınların yarısı asgari ücret ve daha düşük ücretlerle çalışıyor.

  • Özel sektörde çalışan kadınlar çok daha derin bir ücret eşitsizliği yaşıyor:

Özel sektörde kadın işçilerin yüzde 32,5’i asgari ücret altında ücretlerle çalıştırılıyor. Özel sektördeki kadın işçilerin yüzde 9,3’ü ise asgari ücretin yarısının da altında ücretle çalışmaya zorlanıyor. Özel sektörde asgari ücretin oldukça altı ile asgari ücretin yüzde 20 fazlası arasında çalışmak zorunda kalan kadın işçilerin oranı ise yüzde 76’ya çıkıyor.

  • Asgari ücret ortalama ücret haline geliyor:

Ortalama ücretler asgari ücret düzeyine geriliyor. 2006 yılında aylık ortalama ücret ve maaş geliri asgari ücretin yaklaşık 2 katı iken, 2019’da asgari ücretin yüzde 1,41 katına geriledi.

  • Asgari ücret kişi başına milli gelire göre yüzde 40’tan fazla geriledi:

1978’de kişi başına milli gelirin yüzde 3,4 üzerinde olan asgari ücret, aradan geçen 42 yılda kişi başına milli gelirin yüzde 40 altına düştü. Asgari ücret kişi başına gelire paralel olarak artsaydı brüt asgari ücretin 2020 yılında 2.943 TL değil, 4.995 TL olması gerekirdi.

  • Türkiye Avrupa ülkeleri içinde asgari ücreti en düşük ülkeler arasında:

2010’da Avrupa’da Türkiye’den düşük asgari ücrete sahip 12 ülke varken, 2020’de bu sayı 3’e düştü. Türkiye’den daha düşük asgari ücrete sahip ülkeler Sırbistan, Bulgaristan ve Arnavutluk’tur. Ancak 2020 Kasım ve Aralık ayındaki güncel döviz kuru dikkate alındığında Türkiye’deki asgari ücretin Arnavutluk hariç Avrupa’daki en düşük asgari ücret olduğu açıktır.

  • Asgari ücretli bir işçi bir yılın 122 günü vergiler için çalışıyor:

Brüt asgari ücretin dolaylı-dolaysız vergi ve kesintilerini dikkate aldığımızda yüzde 33,4’ü (983 TL) vergi ve kesintilere gidiyor. İşçinin eline (Asgari Geçim İndirimi-AGİ dahil) brüt asgari ücretin sadece yüzde 66,6’sı net harcanabilir gelir olarak geçiyor. İşçi 365 günün 122 günü vergi ve kesintiler için çalışıyor.

  • Asgari ücretten alınan vergi arttı:

Asgari ücretle çalışan işçilerden alınan vergi miktarı ilk vergi dilimi tarifesi düşük tutularak artırıldı. 2002 ve 2003 yıllarında ilk vergi dilimi tarifesi asgari ücretin 15-16 katı idi. AKP iktidarında vergi dilimi tarifeleri asgari ücretten ve enflasyondan daha az artırıldı. Böylece 2020 yılında ilk vergi dilimi asgari ücretin 7,5 katına geriledi.

  • Asgari ücret dolara karşı eridi:

ABD doları cinsinden asgari ücret 2016’da 430 ABD dolarına yükseldi. Sonra ekonomik ve siyasal istikrarsızlığa bağlı olarak asgari ücret dolar cinsinden gerilemeye başladı. Ocak-Kasım 2020 ortalama kurlara göre asgari ücret 336 ABD dolarına geriledi. Güncel kurlara göre ise 300 doların altına düştü.

  • Asgari ücret 25 cumhuriyet altınından 10 altına geriledi:

Merkez Bankası’nın yıllık ortalama Cumhuriyet altını fiyatlarına göre 2003 yılında asgari ücretin yıllık tutarı ile 25 altın alınabilirken 2020’de yıllık net asgari ücretle sadece 10 Cumhuriyet altını alınabilmektedir.

Bu tespitler ışığında üzerinde durduğumuz en önemli konu Covid-19 salgınının asgari ücreti daha da yaşamsal hale getirmiş olduğu gerçeğidir. Bir yandan gelir kayıpları öte yandan artan giderler nedeniyle asgari ücretin önemi daha da artmıştır. 2021 Asgari Ücreti pandeminin yarattığı gelir kaybı ve artan giderler dikkate alınarak hesaplanmalıdır.

DİSK’in 2021 asgari ücretine dair talepleri şu şekilde özetlenebilir:

  • Salgın döneminde asgari ücret farklı hesaplanmalıdır. Brüt asgari ücret net olarak ödenmelidir!
  • 2021 asgari ücreti Covid-19 salgınının hanelere getirdiği yeni yükler dikkate alınarak hesaplanmalıdır.
  • Bütçeden asgari ücrete nakit desteği sağlanmalıdır.
  • Asgari ücret tümüyle vergi dışı bırakılmalı, tüm ücretlilerin asgari ücret kadar gelirinden vergi alınmamalıdır.
  • Salgın döneminde asgari ücret SGK işçi primleri bütçeden karşılanmalıdır.
  • Asgari ücret hesabında sadece işçinin kendisi değil, ailesi de esas alınmalıdır.
  • Asgari ücret tespitinde geçim koşulları ve milli gelir artışı dikkate alınmalıdır.
  • Asgari ücret bütün işçi ve memurlar için ortak saptanmalıdır.
  • 2021 asgari ücreti net 3.800 TL olarak saptanmalıdır.

Asgari ücretin belirlenmesi süreci DİSK açısından bir mücadele sürecidir. DİSK olarak asgari ücret pazarlığının bütün işçi konfederasyonları tarafından ortak bir anlayış ve ortak bir mücadele ile yürütülmesini önemsiyoruz. Üç konfederasyon tarafından geçen yıl ve bu yıl kamuoyuna açıklanan ortak ilkeleri sahipleniyoruz ve bunlar etrafında ortak mücadeleyi çok önemsiyoruz.

Şunu da eklemek isteriz ki asgari ücret pazarlığı sadece masa başı pazarlık değildir. DİSK asgari ücret pazarlığını çok önemli bir paylaşım mücadelesi olarak görmektedir. DİSK asgari ücret pazarlığı ve mücadelesinin doğrudan tarafıdır.

İnsanca yaşanabilir bir ücret için işyerlerinde, meydanlarda ve bulunduğumuz her yerde mücadeleye devam edeceğimizi duyuruyoruz.

Araştırmanın tam metnine  aşağıdaki görseli tıklayarak ulaşabilirsiniz. 

 

 

 

DİSK Haberleri
İşsiz Sayısı 9 Milyonu Aştı!
İşsizlik Vahim
Salgın Bitmedi: Delta Varyantıyla, 10 Milyon İşsizle, Milyonlarca Yoksulla Devam Ediyor!
İşsizlik Salgının İlk Aylarından Daha Kötü!
İşsizlikte Artış Sürüyor!
İşsiz Sayısı 10 milyonu Aştı
Kod -29 ile İşçi Kıyımı Sürüyor!
DİSK-AR: Kısa Çalışma Ödeneği’nin Devamı İçin Yeterince Kaynak Var!
COVID-19 Nedeniyle Her Üç Kişiden Biri İşsiz!
Kısa Çalışma Ödeneğine Değil Ücretsiz İzin Dayatmasına Son!
DİSK'ten Salgınının Birinci Yılı Değerlendirmesi ve Yol Haritası
İşsiz Sayısı Buradan Aya Yol Olur
DİSK-AR: Türkiye Covid-19 ile Mücadelede Vatandaşlara En Az Nakit Destek Veren Ülke!
İşsizlik Sigortası Fonu İşsize ve İşçiye Değil Sermayeye Kaynak
DİSK-AR: İşsiz Sayısı 10 Milyonu Aştı
Yaptığınız İş İnsani Değil!
DİSK-AR: Neredeyse Üç Kişiden Biri İşsiz
DİSK-AR İnsanca Yaşanabilir Asgari Ücret Taleplerini Ortaya Koydu
DİSK’ten Salgına Karşı 4 Şart!
İşsizlik Artıyor, Mızrak Çuvala Sığmıyor!
Ne İşçi Sınıfı Susar Ne De DİSK
DİSK-AR: İşsizlik Düşmüyor, Artıyor!
DİSK Orta Vadeli Programla İlgili Görüşlerini Açıkladı
DİSK Başkanlar Kurulu: Milyonlarca Emekçiye Hayatı Dar Eden Düzene Karşı Ortak Mücadeleye!
İşsize İş Bulamıyorsan Ne İşe Yararsın
Covid-19 İstihdamı Vurdu: İşsizlik ve İş Kaybı Toplamı 17.2 Milyon
Sermayeye Değil, Tüm Çalışanlara Koruma Sağlanmalıdır!
Türkiye Tarihinin En Büyük İşsizliği ve İstihdam Kaybı: 17,7 Milyon
DİSK-AR: COVID-19 ile İşçilerin Gelirleri Azaldı, Borçları ve Kaygıları Arttı
DİSK Kadın Komisyonu: “İstanbul Sözleşmesi Yaşatır!”
DİSK-AR: İstihdamda Covid-19 Depremi
DİSK’ten SGK’ya Mektup: Hukuksuz Genelge İşlemden Kaldırılmalıdır!
Covid-19 Döneminde ve Sonrasında DİSK’in Çalışma Yaşamı Yol Haritası
COVİD-19 Salgını 7-8 Milyon Yeni İşsiz Yaratabilir
Eski Düzen İflas Etti! Şimdi Emekle ve Bilimle Yeni Bir Toplumsal Düzen Kurma Zamanı!
COVID-19 DİSK Raporu’nun Üçüncüsü Yayımlandı
DİSK Üyeleri Arasında Salgının Etkileri: COVID-19 DİSK Raporu
Toplu İş Sözleşmesinin ve Grevin Yasaklanmasına, Ücretsiz İzin Dayatmasına ve Sefalet Ödeneğine Hayır!
İşten Çıkarmalar Yasaklansın! Ücretsiz İzne ve Sefalet Ödeneğine Hayır
İşçileri ve Ailelerini Gözden Çıkararak Salgınla Mücadele Olmaz!
DİSK, COVID-19 ile Etkin Mücadele İçin Hükümet’i Uyardı
Salgının Sosyal Tahribatına Karşı Acil Önlemler
Korona’ya Karşı Acil Önlem Çağrısı
Koronavirüs’e Karşı İşçileri Koruyun!
İşsizlik Yükseliyor, İstihdam Azalıyor
DİSK'in ''2020'lerin DİSK'i, Emeğin Türkiye'si'' Başlıklı Sonuç Bildirgesi
Sınırdaki İnsanlık Krizine Son Verin
Ülkemize Daha Fazla Acı Yaşatmayın
DİSK Yönetiminde Görevler Belli Oldu
DİSK Genel Kurulu Sonuçlandı: Emeğin Türkiye'sini Kuracağız!
İşçi Sınıfının Sendikal Gücü: DİSK
İşsizlik Çok, İstihdam Yok
2020’lerin DİSK’i Emeğin Türkiye’si İçin Toplanıyor
2020’lerin DİSK’i ve Emeğin Türkiye’si İçin Omuz Omuza
İşsizlik Artıyor, İstihdam Daralmaya Devam Ediyor
İşsizlik Varsa Kriz Vardır
Asgari Ücret 3200 TL Net!
Genç ve Kadın İşsizliğinde Tehlikeli Artış
Emeğin Türkiye'si İçin Omuz Omuza
İşsizlikte Artış İstihdamda Daralma Sürüyor
İşsizlikte Tırmanış Sürüyor
En Kötüsü Bitmedi, Sürüyor!
DİSK Başkanlar Kurulu: Hak, Hukuk, Adalet İşçilerle Gelecek
Şubat Ocak'tan Berbat
Orası Değil Burası Çok Önemli: İşsiz Sayısı 7 Milyon 552 Bin
DİSK-KESK-TMMOB-TTB’den Ortak 1 Mayıs Açıklaması
DİSK Başkanlar Kurulu Sonuç Bildirgesi: İş, Adalet, Özgürlük ve Demokrasi İçin 1 Mayıs’a
DİSK-AR Raporu: Sendikalaşma ve Toplu İş Sözleşmesi Kapsamında Vahim Tablo
İşsizlik Depremi: DİSK-AR Şubat 2019 İşsizlik Raporu
DİSK Türkiye İşçi Sınıfının Yüz Akıdır
DİSK Ekonomik Krizin Bilançosunu Çıkardı
Yaşanabilir ücret, yaşanabilir memleket: Asgari Ücret 2800 Net!
DİSK: Asgari Ücret 2800 TL Net
DİSK 2. Uluslararası İşçi Sağlığı Ve İş Güvenliği Konferansı
İşçi Sınıfı DİSK Kurucusu ve Lastik-İş Onursal Genel Başkanı Rıza Kuas’ı Unutmayacak
DİSK Genişletilmiş Başkanlar Kurulu: Yüzde 1’in Yarattığı Krizin Faturası Yüzde 99’a Kesilemez!
DİSK-AR: İşsizlik Tırmanıyor! İşsizliğe Karşı Güçlü Sosyal Politikalara İhtiyaç Var!
Mayıs’ta Krizin Ayak Sesleri Duyulmaya Başlandı
DİSK 100 Günlük Programı Değerlendirdi: Emek Yok, Krize Çözüm Yok
OECD İçinde En Yüksek Dördüncü İşsizlik Oranı Türkiye’de
AKP Döneminde Emek
İzmir’de Tüm Kamu İşçilerine Eşit Kadro Talebimizi Bir Kez Daha Haykırdık
DİSK Ülkemize ve Emeğimize Sahip Çıkmaya Çağırdı
Filistin Halkı Yalnız Değildir!
İşsizler, Güvencesizler, “Geçinemiyoruz” Diyenler Haydi 1 Mayıs’a!
6,1 Milyon İşsiz: İşsizlik Kıskacında Kadınlar ve Gençler Var!
DİSK “Türkiye İşçi Sınıfı Gerçeği” Saha Araştırmasının Özet Sonuçlarını Açıkladı
İşsizlik 6 Milyon Sınırında!
DİSK 51. Kuruluş Yıldönümünü Direnişteki Kod- A İşçileri ile Kutladı
Asgari Ücretten Fedakarlık Olmaz! #AsgariÜcret2300Net
Genç, Kadın ve Üniversite Mezunu İşsizliğinde Vahim Tablo!
Gençlerin Yüzde 28’i Hiçbir Şey Yapmıyor!
İstihdam Seferberliği: Çırak, Stajyer, Kursiyer Patlaması
DİSK: ILO Toplantısına Katılmıyoruz!
İşsizlik Gerçek, İstihdam Seferberliği Yapay!
DİSK-AR Sendikalaşma ve Toplu İş Sözleşmesi Raporu Yayınlandı
DİSK'ten OHAL Raporu: OHAL Emeğe Zararlıdır
İstihdam Seferberliği Lafta Kaldı
DİSK'ten Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na...
Çalışma Bakanlığı Önünde Haykırdık: Kıdemi Değil Taşeronu Kaldır!
İşsizlik ve İstihdam Krizi Büyüyor
DİSK’in Sesi’nin 181. sayısı yeni formatında çıktı
İşsizliğe Hayır! İşsizlik Sorununu Çözemeyenlere de Hayır!
İşimiz yok; krizdeyiz!
DİSK Diyor Ki; Asgari Ücret 2000 TL Net!
Krizdeyiz çünkü işimiz yok!
10 Madde İle “Güvencesizlikte ve İşsizlikte İstikrar” Programı
DİSK'ten Soru ve Yanıtlarla Zorunlu Bireysel Emeklilik Sistemi Raporu
DİSK'in İşsizlik ve İstihdam Raporu-Eylül 2016
DİSK: İşçinin Cebinden, Halkın Kaynaklarından Elinizi Çekin!
DİSK’in İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Bülteni DİSK-İSG çıktı!
DİSK Genel Başkanı Kani Beko'nun Bireysel Emeklilik Sistemindeki değişiklerle ilgili açıklaması
DİSK Genişletilmiş Başkanlar Kurulu Sonuç Bildirgesi
DİSK'in Sendikalaşma ve Toplu İş Sözleşmesi Raporu
DİSK Genişletilmiş Başkanlar Kurulu Ülke Gündemini Konuşuyor
DİSK'in Dünya Sendikalarının Katıldığı L20 Zirvesine İlişkin Basın Açıklaması
DİSK’in Sesi gazetesinin 180’inci sayısı çıktı
DİSK Cenevre’de ILO Konferansına Katıldı